Giữa nhịp sống hiện đại của Thượng Hải, Vườn Dự Viên Thượng Hải mang đến một không gian hoàn toàn khác: cổ kính, yên bình và đậm chất văn hóa Trung Hoa. Với lịch sử hơn 400 năm, kiến trúc vườn Giang Nam tinh xảo, hồ nước, giả sơn, tường rồng và những công trình như Tam Tuệ Đường, Ngọc Linh Lung, nơi đây được ví như “viên ngọc xanh” giữa lòng phố cổ.
Vị trí của Vườn Dự Viên Thượng Hải
Vườn Dự Viên Thượng Hải nằm ở phía đông bắc Phố Cổ Thượng Hải, hay còn gọi là Old City/Nanshi, thuộc quận Huangpu (Hoàng Phố), Thượng Hải, Trung Quốc.
Khu vườn nằm ngay bên cạnh Miếu Thành Hoàng (City God Temple), giáp với Yuyuan Bazaar (Chợ Du lịch Dự Viên) và gần Huxinting Teahouse (Nhà trà Hồ Tâm Đình). Nhờ vị trí này, du khách có thể dễ dàng kết hợp tham quan Dự Viên, Miếu Thành Hoàng, Yuyuan Bazaar và Hồ Tâm Đình trong cùng một buổi.
Vị trí cụ thể:
- Địa chỉ Vườn Dự Viên Thượng Hải: Số 168 đường Fuyou, quận Huangpu, Thượng Hải. Một số nguồn cũng ghi cửa phụ tại số 137 hoặc 218 Anren Street.
- Diện tích hiện nay: Khoảng 2 hecta, tương đương 20.000 m²
Lịch sử 400 năm tuổi của viên ngọc xanh Thượng Hải
Thời kỳ xây dựng 1559–1577/1590
Vườn Dự Viên được khởi công năm 1559 dưới triều Minh bởi Phan Doãn Đoan (Pan Yunduan), một vị quan từng giữ chức quan đốc Tứ Xuyên. Ông xây dựng khu vườn để cha mình là Phan Ân (Pan En) có nơi an dưỡng tuổi già.
💫 Khám Phá Chợ Gia Vị Spice Souk – Không Gian Hương Sắc Giữa Dubai Cổ
💫 Đền ứng thiên
💫 Nhà thờ đá Sapa: dấu ấn Gothic trăm năm giữa phố núi
Tên gọi Dự Viên (Yu Yuan) mang ý nghĩa “khu vườn làm hài lòng cha mẹ”, “khu vườn hạnh phúc” hoặc “khu vườn bình an”. Đây là chi tiết thể hiện rõ tinh thần đạo hiếu trong văn hóa Trung Hoa.
Công trình được cho là do Trương Nam Dương (Zhang Nanyang), thiết kế và mất gần 20 năm để hoàn thiện. Ban đầu, Dự Viên Thượng Hải có quy mô rất lớn, khoảng 4,7 hecta (46.700 m²) với hồ nước, lối đi, đá giả sơn, cây xanh và nhiều công trình kiến trúc tinh xảo. Tuy nhiên, chi phí xây dựng khổng lồ cũng khiến gia tộc họ Pan dần suy kiệt tài chính nên thu gọn lại.
Thời kỳ thay đổi chủ và suy tàn thế kỷ 17–18
Sau khi Phan Doãn Đoan qua đời, Vườn Dự Viên được cháu rể là Trương Triệu Lâm (Zhang Zhaolin) thừa kế. Về sau, khu vườn nhiều lần đổi chủ, bị chia tách và dần xuống cấp theo thời gian.
Một số dấu mốc quan trọng trong giai đoạn này gồm:
- Năm 1709, khu Đông Viên (Inner Garden), được xây thêm.
- Năm 1760, các thương nhân và danh sĩ địa phương mua lại, tu sửa và mở cửa một phần cho công chúng.
- Năm 1780, khu Tây Viên chính thức được mở rộng để nhiều người tham quan hơn.
Thời kỳ chiến tranh và hư hại thế kỷ 19–20
Bước sang thế kỷ 19 và 20, Dự Viên chứng kiến nhiều biến động lớn trong lịch sử Thượng Hải. Khu vườn không chỉ là nơi thưởng ngoạn, mà còn trở thành “nhân chứng lịch sử” của các cuộc chiến, nổi dậy và xung đột.
Các sự kiện đáng chú ý gồm:
- Năm 1842, trong Chiến tranh Nha phiến, quân Anh từng sử dụng Hồ Tâm Đình (Huxinting Teahouse) làm căn cứ.
- Năm 1853, trong cuộc khởi nghĩa của Tiểu Đao Hội (Small Swords Society), Điểm Xuân Đường (Dianchun Hall) được dùng làm trụ sở.
- Các cuộc chiến sau đó, bao gồm giai đoạn năm 1942 thời Nhật Bản chiếm đóng, tiếp tục khiến nhiều hạng mục trong vườn bị hư hại.
Qua nhiều lần tàn phá, phần lớn công trình gốc của Vườn Dự Viên Thượng Hải bị xuống cấp nghiêm trọng. Tuy vậy, chính những dấu tích còn lại đã góp phần làm nên chiều sâu lịch sử đặc biệt của khu vườn cổ này.
Thời kỳ trùng tu và mở cửa công cộng 1956–nay
Từ năm 1956 đến 1961, chính quyền Thượng Hải tiến hành trùng tu lớn để khôi phục vẻ đẹp cổ điển của Vườn Dự Viên. Năm 1961, khu vườn chính thức mở cửa cho công chúng.
Đến năm 1982, Dự Viên Thượng Hải được công nhận là di tích văn hóa trọng điểm cấp quốc gia, khẳng định giá trị nổi bật về lịch sử, kiến trúc và văn hóa.
Ngày nay, Vườn Dự Viên là một trong những điểm tham quan tiêu biểu khi du lịch Thượng Hải, thường được kết hợp cùng Miếu Thành Hoàng và Yuyuan Bazaar trong hành trình khám phá phố cổ.
Các công trình kiến trúc nổi bật bên trong Vườn Dự Viên
Tam Tuệ Đường
Tam Tuệ Đường (Sansui Hall) là sảnh lớn nhất và cũng là một trong những điểm đầu tiên du khách gặp khi bước vào Vườn Dự Viên từ cổng phía bắc. Công trình cao khoảng 9 m, gồm 5 gian rộng, từng được xây dựng với tên gọi Leshou Hall, dùng để tiếp khách và tổ chức nghi lễ.
Đến thời Thanh, công trình được tu sửa và đổi tên thành Tam Tuệ Đường, nghĩa là “ba bông lúa chín”. Tên gọi này tượng trưng cho mùa màng bội thu, thời tiết thuận hòa và con đường quan lộ hanh thông. Bên trong sảnh có các chi tiết chạm khắc hình lúa, kê, hoa quả, thể hiện khát vọng no đủ của xã hội nông nghiệp xưa.
Đại Giả Sơn
Đại Giả Sơn (Grand Rockery) là công trình trung tâm và nổi tiếng bậc nhất của Dự Viên Thượng Hải. Công trình cao khoảng 12–14 m, được thiết kế bởi nghệ nhân vườn cảnh Zhang Nanyang thời Minh.
Đại Giả Sơn được tạo nên từ hơn 2.000 tấn đá Hoàng Thạch, sắp đặt thành hệ thống đỉnh núi, vách đá, hang động và khe suối uốn lượn như non nước thật. Từ đỉnh giả sơn, du khách có thể phóng tầm mắt ngắm toàn cảnh khu vườn.
Điểm Xuân Đường
Điểm Xuân Đường (Dianchun Hall) được xây dựng vào năm 1820, dưới triều Đạo Quang nhà Thanh. Tên gọi mang ý nghĩa “báo tin mùa xuân”, gợi cảm giác sinh sôi và khởi đầu mới.
Trong giai đoạn 1853–1855, Điểm Xuân Đường từng là trụ sở của Tiểu Đao Hội (Small Swords Society). Hiện nay, khu vực này còn lưu giữ các hiện vật như vũ khí, tiền xu và dấu tích liên quan đến nghĩa quân.
Bên cạnh giá trị lịch sử, khu vực Điểm Xuân Đường còn nổi bật với sân khấu hướng mặt nước, Tường Rồng Xuyên Vân (Cloud-Piercing Dragon Wall), Lâu Vui và Hòa Húc Đường.
Ngọc Hoa Đường
Ngọc Hoa Đường (Yuhua Hall) từng là thư phòng, nơi đọc sách và làm việc của Phan Doãn Ðoan (Pan Yunduan), chủ nhân ban đầu của Vườn Dự Viên. Không gian bên trong được trang trí bằng gỗ hồng mộc cao cấp thời Minh, tạo cảm giác trang nhã và giàu chất học thuật.
Điểm nổi bật nhất tại đây là Ngọc Linh Lung (Exquisite Jade Rock), một trong ba kỳ thạch nổi tiếng miền Nam Trung Quốc. Khối đá cao khoảng 3,3 m, nặng khoảng 5 tấn và có 72 lỗ xuyên tự nhiên.
Điều làm nên sức hút của Ngọc Linh Lung là cấu trúc thông rỗng độc đáo: khi đốt hương phía dưới, khói có thể lan ra qua các lỗ; khi đổ nước từ trên đỉnh, nước chảy ra nhiều khe khác nhau.
Vạn Hoa Lâu
Vạn Hoa Lâu (Wanhua Lou) là công trình hai tầng tinh xảo, nằm ở phía đông Đại Giả Sơn và được bao quanh bởi các hành lang uốn lượn. Tên gọi “Vạn Hoa” gợi hình ảnh ngàn hoa nở rộ, phù hợp với không gian giàu tính cảnh quan của khu vực này.
Trước lầu có hai cây cổ thụ đáng chú ý: một cây ngân hạnh hơn 400 năm tuổi, cao khoảng 21 m, được cho là do Pan Yunduan trồng; và một cây mộc lan hơn 100 năm tuổi. Các ô cửa sổ tầng trệt được chạm khắc hình mai, lan, trúc, cúc, tượng trưng cho bốn mùa.
Khu vực này còn gắn với Tường Rồng 4 móng, một chi tiết đặc sắc trong kiến trúc cổ Trung Hoa. Nếu rồng 5 móng thường gắn với hoàng đế, thì rồng 4 móng tại Dự Viên thể hiện sự tinh tế trong cách sử dụng biểu tượng quyền lực mà vẫn tránh phạm húy.
Hồ Tâm Đình
Hồ Tâm Đình (Huxinting Teahouse) không nằm trong khu vé chính của Vườn Dự Viên mà thuộc quần thể Yuyuan Bazaar ngay cạnh.
Ban đầu, công trình là Fuyi Pavilion thời Minh, sau đó được xây lại vào năm 1784 thành lầu giữa hồ. Đến năm 1855, nơi đây trở thành một trong những trà quán thương mại nổi tiếng đầu tiên của Thượng Hải.
Hồ Tâm Đình nằm trên một đảo nhỏ giữa hồ, nối với bên ngoài bằng Cầu Chín Khúc (Nine Zigzag Bridge). Du khách thường ghé nơi đây để uống trà, ngắm cá chép và cảm nhận nét thanh nhã của trà đạo Thượng Hải.
Các công trình phụ nổi bật khác
Bên cạnh các điểm chính, Vườn Dự Viên còn sở hữu nhiều công trình phụ góp phần hoàn thiện trải nghiệm lâm viên Trung Hoa.
- Nội Viên (Inner Garden) được ví như “vườn trong vườn”, là khu vực yên tĩnh nhất, bảo tồn rõ nét phong cách thời Thanh, nổi bật với Tĩnh Quan Đường, Songcui Pavilion, Quan Đào Lâu và Cổ Hí Đài.
- Ngưỡng Sơn Đường (Yangshan Hall) nằm ngay sau Tam Tuệ Đường. Đây là vị trí lý tưởng để ngắm Đại Giả Sơn qua mặt ao, giúp du khách cảm nhận rõ sự hài hòa giữa núi đá, mặt nước và kiến trúc gỗ.
- Tích Ngọc Thủy Lang (Jiyu Water Corridor) là hành lang ven nước thuộc khu Huijing Hall, nối các công trình trong vườn bằng một nhịp di chuyển mềm mại..
- Thính Đào Các (Tingtao Pavilion) là một vọng lâu dùng để thưởng cảnh, lắng nghe tiếng nước, tiếng gió và cảm nhận sự tĩnh tại của khu vườn. Công trình này góp phần nhấn mạnh tinh thần thiền định trong vườn Giang Nam.
- Tường Rồng (Dragon Wall) là hệ thống tường uốn lượn phân chia các khu vực trong vườn. Đặc biệt, Cloud-Piercing Dragon Wall gần Điểm Xuân Đường có phần thân tạo hình bằng ngói xám, đầu rồng chạm khắc tinh xảo, vừa tăng chiều sâu không gian vừa mang ý nghĩa phong thủy.
- Cổ Hí Đài (Ancient Opera Stage) là sân khấu cổ dùng cho biểu diễn nghệ thuật truyền thống.
Kinh nghiệm tham quan Vườn Dự Viên Thượng Hải cho người đi lần đầu
Thời điểm đi đẹp nhất và cách tránh đông
Thời điểm lý tưởng để tham quan Vườn Dự Viên Thượng Hải là mùa xuân từ tháng 3–5 và mùa thu từ tháng 9–11. Lúc này thời tiết ôn hòa, khoảng 15–25°C, rất phù hợp để dạo bộ, ngắm cảnh và chụp ảnh.
Để tránh đông, bạn nên đi vào ngày thường, ưu tiên khung giờ 9:00–10:00. Nên tránh cuối tuần, Tết Nguyên Đán, kỳ nghỉ tháng 5 và Golden Week tháng 10 vì khu vực Dự Viên, Miếu Thành Hoàng và Yuyuan Bazaar thường rất đông.
Về giờ mở cửa, Vườn Dự Viên thường mở từ 9:00–16:30, ngừng bán vé lúc 16:00 và đóng cửa vào thứ Hai, trừ một số dịp lễ. Giá vé tham khảo khoảng 40 CNY mùa cao điểm và 30 CNY mùa thấp điểm.
Cách di chuyển đến Vườn Dự Viên
Vườn nằm ở khu Phố Cổ Thượng Hải, thuộc quận Huangpu, nên khá thuận tiện để đi lại.
- Cách nhanh và dễ nhất là đi Metro Line 10 hoặc Line 14, xuống ga Yuyuan Garden, ra Exit 1 hoặc Exit 7 rồi đi bộ khoảng 5–6 phút đến cổng vườn. Chi phí metro thường khoảng 4–7 CNY.
- Nếu đi xe buýt, bạn có thể chọn các tuyến 11, 26, 64, 736, 920, 926, 930 và xuống bến Xinbeimen, sau đó đi bộ dọc Anren Street khoảng 4 phút.
- Taxi hoặc Didi phù hợp nếu đi cùng gia đình, người lớn tuổi hoặc nhóm đông. Từ Bến Thượng Hải đến Dự Viên mất khoảng 10–15 phút, chi phí khoảng 20–30 CNY. Từ sân bay Pudong, thời gian di chuyển khoảng 45–60 phút bằng metro hoặc taxi.
Tuyến tham quan gợi ý
Nếu đi lần đầu, bạn có thể đi theo tuyến:
Cổng chính phía bắc → Tam Tuệ Đường → Ngưỡng Sơn Đường → Đại Giả Sơn → Vạn Hoa Lâu → Ngọc Hoa Đường → Điểm Xuân Đường → Tường Rồng → Nội Viên → Cầu Chín Khúc → Hồ Tâm Đình → Yuyuan Bazaar.
Thời gian tham quan trong vườn khoảng 1,5–2 giờ. Nếu kết hợp Yuyuan Bazaar, Hồ Tâm Đình, Miếu Thành Hoàng và Bến Thượng Hải, nên dành khoảng 4–5 giờ.
Trang phục và vật dụng cần chuẩn bị
Bạn nên mang giày thể thao hoặc giày đế mềm vì trong vườn có nhiều đường lát đá, bậc thang và lối đi gồ ghề. Trang phục nên thoải mái, gọn nhẹ; nếu đi vào sáng sớm hoặc chiều muộn mùa xuân, mùa thu, nên mang thêm áo khoác mỏng.
Nếu muốn chụp ảnh đẹp, bạn có thể chọn trang phục màu nhạt, Hán phục (Hanfu) hoặc Sườn Xám (Qipao) vì rất hợp với bối cảnh cổ kính của Dự Viên.
Vật dụng nên chuẩn bị gồm nước uống, mũ, ô, kem chống nắng, sạc dự phòng, điện thoại hoặc máy ảnh pin đầy, túi nhỏ đeo chéo, một ít tiền mặt CNY mệnh giá nhỏ, app dịch như Google Translate hoặc Pleco và bản đồ offline.
Có nên đi du lịch Vườn Dự Viên theo tour không?
Nếu bạn quen đi metro, dùng bản đồ và các ứng dụng thanh toán như Alipay, WeChat Pay, đi Dự Viên tự túc là lựa chọn phù hợp. Hình thức này giúp bạn linh hoạt thời gian, tiết kiệm chi phí, dễ kết hợp chụp ảnh, ăn uống tại Yuyuan Bazaar và tham quan Miếu Thành Hoàng.
Tuy nhiên, nếu lần đầu đến Thượng Hải, đi cùng gia đình, nhóm đông hoặc không rành tiếng Trung, đi Dự Viên theo tour sẽ thuận tiện hơn. Hướng dẫn viên sẽ giúp bạn hiểu rõ ý nghĩa của Ngọc Linh Lung, Tường Rồng, Cầu Cửu Khúc, Đại Giả Sơn và Điểm Xuân Đường, thay vì chỉ tham quan lướt qua.
Lời kết
Vườn Dự Viên không chỉ là một điểm check-in đẹp, mà còn là nơi lưu giữ chiều sâu văn hóa, lịch sử và nghệ thuật lâm viên Trung Hoa qua hơn bốn thế kỷ. Nếu bạn muốn khám phá Dự Viên, Miếu Thành Hoàng, Bến Thượng Hải và các điểm nổi bật khác mà không phải tự lo lịch trình, di chuyển hay rào cản ngôn ngữ, các tour Trung Quốc trọn gói của Đại Lộ Travel sẽ là lựa chọn thuận tiện. Với kinh nghiệm hơn 10 năm tổ chức tour chuyên nghiệp, Đại Lộ Travel giúp hành trình du lịch Thượng Hải trở nên dễ dàng, trọn vẹn và giàu trải nghiệm hơn.
