Bảo tàng Khoa học và Công nghệ Thượng Hải: Khám phá thế giới khoa học tương tác

Bảo tàng Khoa học và Công nghệ Thượng Hải là điểm tham quan tương tác nổi bật tại khu Phố Đông, phù hợp với gia đình, học sinh và người yêu công nghệ. Không gian tại Shanghai Science and Technology Museum đưa du khách khám phá AI, robot, cơ thể người, sinh thái, vật liệu và hàng không qua nhiều mô hình trực quan. 

Bảo tàng Khoa học và Công nghệ Thượng Hải có gì nổi bật?

Bảo tàng Khoa học và Công nghệ Thượng Hải (Shanghai Science and Technology Museum) là điểm tham quan tương tác nổi bật tại khu Phố Đông. Thay vì chỉ quan sát hiện vật, du khách có thể trực tiếp thao tác mô hình, thực hiện thử nghiệm và khám phá các hiện tượng khoa học.

Những điểm nổi bật của bảo tàng gồm:

• Không gian tương tác quy mô lớn: Nhiều hiện vật và mô hình cho phép du khách trực tiếp trải nghiệm.
• Chủ đề phong phú: Bao quát tự nhiên, sinh thái, cơ thể người, vật lý, vật liệu, năng lượng, AI và hàng không.
• 10 khu trưng bày chính: Nổi bật với Rừng mưa, Năng lượng tương lai, Ma trận vật liệu, Người tiên phong AI, Phiêu lưu hàng không và Thế giới một mét dành cho trẻ nhỏ.
• Công nghệ trình chiếu hiện đại: Kết hợp màn hình lớn, mô phỏng số, rạp mái vòm và rạp 4D.
• Phù hợp với nhiều độ tuổi: Hấp dẫn gia đình có trẻ em, học sinh, sinh viên và người yêu khoa học – công nghệ.
• Diện mạo mới sau cải tạo: Hệ thống trưng bày được nâng cấp theo hướng trực quan, nhập vai và tăng khả năng tương tác.

Hành trình hình thành và diện mạo mới của bảo tàng

Từ trung tâm khoa học của Thượng Hải đến công trình được cải tạo toàn diện

Bảo tàng Khoa học và Công nghệ Thượng Hải chính thức hoạt động từ tháng 12/2001, giữ vai trò phổ biến kiến thức khoa học và tạo không gian học tập ngoài lớp học cho cộng đồng. Công trình tọa lạc trên Đại lộ Thế Kỷ (Century Avenue), thuộc khu Phố Đông, kết nối thuận tiện với Century Square và Century Park.

Năm 2012, bảo tàng được công nhận là Bảo tàng Cấp một Quốc gia và khu du lịch cấp 5A của Trung Quốc. Sau hơn hai thập kỷ vận hành, công trình đóng cửa từ tháng 3/2023 để thực hiện dự án cải tạo toàn diện về kiến trúc, cơ điện và hệ thống trưng bày.

Dự án nâng cấp bao phủ khoảng 100.600 m² sàn xây dựng, trong đó khoảng 21.000 m² không gian trưng bày được tổ chức lại. Bên cạnh việc làm mới các phòng triển lãm, bảo tàng còn cải thiện hệ thống cơ điện, khả năng tiết kiệm năng lượng và cách phân luồng khách tham quan.

Bảo tàng thay đổi gì sau khi mở cửa trở lại?

Sau cải tạo, Bảo tàng Khoa học và Công nghệ Thượng Hải chuyển mạnh từ hình thức trưng bày tĩnh sang mô hình khám phá tương tác. Những thay đổi đáng chú ý gồm:

• Tăng trải nghiệm trực tiếp: Hệ thống mới có hơn 900 hiện vật và thiết bị trưng bày; phần lớn được thiết kế để du khách có thể chạm, thử và quan sát phản hồi.
• Ứng dụng công nghệ số: Dữ liệu thời gian thực, trí tuệ nhân tạo, thực tế ảo và cảm biến chuyển động được đưa vào nhiều khu vực, giúp các khái niệm khoa học trở nên dễ hình dung.
• Mở rộng chủ đề hiện đại: Nội dung trưng bày bổ sung AI tạo sinh, robot hình người, năng lượng nhiệt hạch, vật liệu siêu dẫn, vật lý lượng tử và khoa học không gian.
• Kết nối quá khứ với tương lai: Hơn 230 hiện vật thuộc các lĩnh vực bưu chính viễn thông, hàng không, năng lượng và vật liệu được giới thiệu bên cạnh những công nghệ mới.
• Tăng tính nhập vai: Mô hình mô phỏng, hình ảnh quy mô lớn và môi trường đa giác quan giúp người xem tham gia vào câu chuyện thay vì chỉ đọc thông tin.

Kiến trúc và không gian tham quan của bảo tàng

Công trình khoa học giữa trung tâm Phố Đông

Từ bên ngoài, Bảo tàng Khoa học và Công nghệ Thượng Hải gây ấn tượng bằng hình khối hiện đại, phát triển theo chiều cao như một đường xoắn ốc. Thiết kế này gợi liên tưởng đến quá trình tiến hóa của tự nhiên và sự phát triển không ngừng của khoa học, công nghệ.

Điểm nhấn nổi bật nhất là đại sảnh kính hình oval bao quanh khối cầu lớn nằm giữa mặt nước. Sự kết hợp giữa kính, kim loại, khối cầu và hồ cảnh quan vừa tạo dấu hiệu nhận diện cho công trình, vừa gợi hình ảnh về vũ trụ, sự sống và vòng tuần hoàn của tự nhiên. Khoảng sân rộng phía trước cũng giúp du khách dễ quan sát toàn bộ kiến trúc trước khi bước vào bên trong.

Cách tổ chức không gian bên trong

Không gian bảo tàng được phân chia thành tầng hầm và ba tầng nổi. Mỗi tầng tập trung vào một nhóm chủ đề, giúp du khách dễ lựa chọn tuyến tham quan phù hợp.

Dựa vào bảng trên, du khách có thể chọn tầng theo sở thích thay vì cố đi hết bảo tàng. Gia đình có trẻ nhỏ nên ưu tiên tầng 1, còn người yêu AI, hàng không và khoa học hiện đại có thể dành nhiều thời gian ở tầng 2 và tầng 3.

Khám phá các khu trưng bày nổi bật

Trí tuệ nhân tạo và thế giới công nghệ thông minh

Khu Tomorrow Traveler được phát triển từ hai không gian trước đây là Thế giới Robot và Kỷ nguyên Thông tin. Nội dung dẫn người xem qua quá trình phát triển của xử lý dữ liệu, máy học, robot và các hệ thống tự động.

Du khách có thể quan sát robot nhận diện giọng nói, trò chuyện, thực hiện chuyển động hoặc phối hợp với thiết bị cơ khí. Một số hoạt động như đấu cờ với AI, điều khiển cánh tay robot và xem trình diễn tự động hóa giúp người xem hiểu rõ hơn cách cảm biến tiếp nhận dữ liệu, hệ thống xử lý thông tin rồi tạo phản hồi.

Hàng không, vũ trụ và hành trình chinh phục bầu trời

Khu Flight Exploration giải thích những nguyên lý giúp máy bay cất cánh và giữ thăng bằng trên không. Mô hình cắt lớp, thiết bị tạo luồng khí và hệ thống mô phỏng giúp các khái niệm như lực nâng, lực cản hay cấu tạo máy bay trở nên dễ hình dung.

Một điểm đáng chú ý là mô hình máy bay Ford Tri-Motor gắn với lịch sử hàng không dân dụng tại Thượng Hải. Du khách có thể bước vào khoang máy bay, trải nghiệm nội dung thực tế ảo hoặc thử thiết bị mô phỏng buồng lái. Từ hàng không dân dụng, nội dung tiếp tục mở rộng đến hành trình khám phá bầu trời và không gian.

Cơ thể người, sức khỏe và hoạt động của não bộ

Khu The Amazing Me giúp người xem tìm hiểu cấu tạo cơ thể, hoạt động của các cơ quan, phản xạ thần kinh và cách não bộ tiếp nhận tín hiệu. Mô hình phóng đại cùng các trạm tương tác biến kiến thức sinh học thành trải nghiệm trực quan.

Nổi bật là Journey of Food, mô phỏng hành trình của thức ăn qua hệ tiêu hóa. Bên cạnh đó, du khách có thể thử các thiết bị liên quan đến phản xạ, thính giác và khả năng phối hợp vận động để hiểu cơ thể phản ứng với môi trường như thế nào.

Sinh thái và mối quan hệ giữa con người với Trái Đất

Chủ đề sinh thái tập trung tại hai khu Symbiotic Planet và Rainforest Realm. Mỗi khu sử dụng một cách tiếp cận khác nhau để giải thích mối liên hệ giữa khí hậu, sinh vật, tài nguyên và hoạt động của con người.

• Symbiotic Planet: Sử dụng quả cầu LED và các trạm tương tác để trình bày dữ liệu về khí hậu, dòng hải lưu, băng tuyết và môi trường sống. Du khách có thể thay đổi một số điều kiện giả định rồi quan sát tác động lên hệ sinh thái.
• Rainforest Realm: Tái hiện rừng mưa nhiệt đới Tây Song Bản Nạp bằng mô hình cây, âm thanh, ánh sáng và độ ẩm. Không gian nhập vai giúp người xem nhận biết cấu trúc rừng, sự đa dạng sinh học và khả năng thích nghi của thực vật.

Những khám phá làm thay đổi nhận thức về thế giới

Light of Wisdom và Light of Exploration tập trung vào các nguyên lý khoa học nền tảng. Những nội dung về cơ học, quang học, điện từ, di truyền và vật lý hiện đại được chuyển thành mô hình có thể quan sát hoặc trực tiếp thử nghiệm.

Tại Light of Wisdom, du khách có thể khám phá tĩnh điện qua quả cầu Van de Graaff, quan sát chuyển động của bánh răng, con lắc và sự phản xạ ánh sáng. Light of Exploration mở rộng đến thuyết tương đối, vật lý lượng tử, nguyên tử và cấu trúc ADN.

Vật liệu, năng lượng và công nghệ tương lai

Material Cube và Source of Future cho thấy nghiên cứu khoa học được ứng dụng vào sản xuất, năng lượng và đời sống hiện đại như thế nào.

• Material Cube: Trưng bày nhiều loại vật liệu với đặc tính khác nhau. Du khách có thể quan sát khả năng cách nhiệt của aerogel, sự biến đổi của chất lỏng từ tính dưới tác động của nam châm hoặc nguyên lý vận hành của mô hình đệm từ.
• Source of Future: Giới thiệu quá trình phát triển và chuyển dịch nguồn năng lượng. Các mô hình cùng không gian trình chiếu giúp giải thích phản ứng tổng hợp hạt nhân, năng lượng mới và những hướng ứng dụng trong đô thị tương lai.

Không gian khám phá khoa học cho trẻ nhỏ

One-Meter World được thiết kế dành cho trẻ từ khoảng 3–8 tuổi, với chiều cao quan sát và thiết bị phù hợp tầm vóc của trẻ. Thay vì sử dụng nhiều khái niệm lý thuyết, khu vực này khuyến khích học qua trò chơi và thao tác trực tiếp.

Trẻ có thể khám phá dòng nước qua các đập nhỏ, điều khiển bánh xe ánh sáng, thử mô hình chuyển động hoặc tham gia hoạt động vận động nhẹ. Cha mẹ nên đồng hành, gợi ý trẻ quan sát và đặt câu hỏi thay vì cố hướng dẫn theo một đáp án có sẵn.

Những trải nghiệm đáng thử tại bảo tàng

Tương tác trực tiếp với mô hình khoa học

Trải nghiệm nổi bật nhất tại bảo tàng là tự tay tác động vào các thiết bị và quan sát kết quả. Những khái niệm khoa học được chuyển thành hoạt động dễ tiếp cận:

• Kéo con lắc để tìm hiểu chuyển động và bảo toàn động lượng.
• Điều chỉnh luồng gió làm quả bóng lơ lửng để quan sát nguyên lý Bernoulli.
• Thay đổi hệ thống bánh răng để xem lực được truyền qua các bộ phận.
• Kiểm tra khả năng dẫn điện của những loại vật liệu khác nhau.
• Điều khiển dòng năng lượng trên sa bàn đô thị.
• Lắp ghép các module kỹ thuật để hiểu cấu tạo và cách vận hành.

Xem phim khoa học trong các rạp chuyên dụng

Hệ thống rạp chiếu tại tầng hầm B1 sử dụng màn hình lớn, mái vòm và hiệu ứng chuyển động để truyền tải kiến thức về thiên nhiên, địa chất và vũ trụ.

Khám phá triển lãm tạm thời

Triển lãm tạm thời giúp bảo tàng cập nhật những chủ đề mới như trí tuệ nhân tạo tạo sinh, vật liệu nano, thám hiểm Sao Hỏa hoặc khoa học trong văn hóa cổ đại. Nội dung, thời gian tổ chức và khu vực trưng bày thay đổi theo từng giai đoạn.

Ngoài triển lãm chuyên đề, du khách còn có thể bắt gặp những tác phẩm nghệ thuật kết hợp khoa học:

• Vũ Giả (Dancer): Tác phẩm điêu khắc động học gồm các khối kim loại chuyển động quanh trục. Khi tương tác, người xem có thể quan sát sự cân bằng, chuyển động và phản chiếu ánh sáng.
• Vạn Vật Sinh (All Living Things): Chuỗi tranh kính giới thiệu các loài sinh vật bản địa Trung Quốc, kết hợp mỹ thuật với kiến thức về phân loại sinh học.

Tham gia hoạt động giáo dục và chương trình theo lịch

Tomorrow Innovation Camp tại tầng hầm là không gian dành cho workshop, lớp thực nghiệm và hoạt động phát triển tư duy thiết kế. Nội dung có thể gồm thí nghiệm hóa học, tìm hiểu năng lượng, lắp ghép kỹ thuật hoặc chương trình khoa học dành cho trẻ em và người lớn.

Một số trải nghiệm có số lượng chỗ giới hạn và yêu cầu đăng ký trên hệ thống của bảo tàng. Các hoạt động đáng chú ý có thể gồm:

1. Trải nghiệm thực tế ảo trên mô hình máy bay Ford Tri-Motor.
2. Hành trình mô phỏng thức ăn đi qua hệ tiêu hóa.
3. Khám phá cấu tạo máy bay thân rộng.
4. Hoạt động tương tác về âm thanh và hệ sinh thái tự nhiên.

Vì sao bảo tàng hấp dẫn với cả trẻ em và người lớn?

Bảo tàng tạo được điểm cân bằng giữa học và chơi. Trẻ em bị thu hút bởi chuyển động, âm thanh và trò thử nghiệm; người lớn có thể nhìn sâu hơn vào nguyên lý, lịch sử phát triển và tác động của công nghệ đến đời sống.

Giá trị của chuyến đi không nằm ở việc xem hết mọi tầng. Một hành trình tốt là hành trình mà mỗi thành viên đều có vài khu đúng sở thích và còn đủ thời gian dừng lại để thực sự trải nghiệm.

Lời kết

Bảo tàng Khoa học và Công nghệ Thượng Hải mang đến hành trình khám phá khoa học sinh động qua các khu tương tác, rạp chiếu và hoạt động thực nghiệm. Du khách nên chọn trước những khu phù hợp, kiểm tra lịch mở cửa và dành ít nhất nửa ngày để tham quan. Nếu muốn kết hợp bảo tàng với Century Park cùng các điểm nổi bật tại Phố Đông, bạn có thể liên hệ Đại Lộ Travel để được tư vấn lịch trình Thượng Hải phù hợp.