Bảo tàng Thượng Hải – Kho tàng nghệ thuật Trung Hoa giữa lòng thành phố

Bảo tàng Thượng Hải là điểm đến nổi bật dành cho du khách muốn khám phá nghệ thuật và lịch sử Trung Hoa. Từ kiến trúc “trời tròn, đất vuông” tại Quảng trường Nhân Dân đến không gian hiện đại của Shanghai Museum East, mỗi cơ sở mang đến một trải nghiệm riêng. Nơi đây đặc biệt thu hút với các bộ sưu tập đồ đồng, gốm sứ, thư pháp, hội họa và ngọc khí qua nhiều thời kỳ. 

Bảo tàng Thượng Hải ở đâu?

Bảo tàng Thượng Hải (Shanghai Museum) hiện có hai cơ sở chính tại Quảng trường Nhân Dân và khu Phố Đông.

Cơ sở chính nằm tại số 201 Đại lộ Nhân Dân (Renmin Avenue), quận Hoàng Phố, Thượng Hải, Trung Quốc. Bảo tàng tọa lạc ngay khu vực Quảng trường Nhân Dân, gần phố Nam Kinh, đường Hoài Hải, Nhà hát lớn Thượng Hải và Bảo tàng Quy hoạch đô thị Thượng Hải.

Shanghai Museum East (Đông quán) nằm tại số 1952 Đại lộ Thế Kỷ (Century Avenue), khu Phố Đông, Thượng Hải. Đây là cơ sở mới, có không gian rộng và tập trung giới thiệu các bộ sưu tập thường xuyên về nghệ thuật cổ đại Trung Hoa như đồ đồng, gốm sứ, thư pháp, hội họa, điêu khắc và ngọc khí.

Lịch sử hình thành Bảo tàng Thượng Hải

Bảo tàng Thượng Hải chính thức được xây dựng từ năm 1950 và mở cửa đón khách vào ngày 21/12/1952 tại tòa nhà cũ của Câu lạc bộ Đua ngựa Thượng Hải. Nguồn hiện vật ban đầu gồm các cổ vật được cơ quan nhà nước tiếp nhận, hải quan lưu giữ và nhà sưu tập tư nhân hiến tặng.

Những dấu mốc phát triển chính

• Năm 1958: Thành lập xưởng phục chế để bảo quản và khôi phục cổ vật.
• Năm 1959: Chuyển đến tòa nhà Zhonghui trên đường Hà Nam Nam do bộ sưu tập ngày càng mở rộng.
• Tháng 8/1993: Khởi công xây dựng trụ sở mới tại Quảng trường Nhân Dân.
• Ngày 12/10/1996: Khánh thành cơ sở tại số 201 Đại lộ Nhân Dân. Công trình nổi bật với kiến trúc mái tròn, đế vuông, gợi quan niệm “trời tròn, đất vuông” và hình dáng chiếc đỉnh đồng cổ.
• Năm 2008: Bắt đầu miễn phí tham quan các khu trưng bày thường xuyên; một số triển lãm đặc biệt có thể áp dụng vé riêng.
• Năm 2024: Shanghai Museum East tại Phố Đông hoàn thiện, mở rộng không gian trưng bày nghệ thuật cổ đại Trung Hoa.

Hiện nay, cơ sở Quảng trường Nhân Dân chủ yếu tổ chức triển lãm đặc biệt và các chương trình giao lưu văn hóa. Shanghai Museum East tập trung giới thiệu đồ đồng, gốm sứ, thư pháp, hội họa, điêu khắc và ngọc khí.

Trong định hướng phát triển mạng lưới “3+X”, Bảo tàng Thượng Hải tiếp tục mở rộng thêm cơ sở phía Bắc, gắn với hoạt động khảo cổ và bảo tồn di sản tàu cổ tại khu vực cửa sông Dương Tử.

Kiến trúc Bảo tàng Thượng Hải có gì đặc biệt?

Thiết kế “trời tròn, đất vuông” tại Quảng trường Nhân Dân

Cơ sở Quảng trường Nhân Dân được khánh thành năm 1996, do kiến trúc sư Hình Đồng Hòa thiết kế. Điểm nhận diện nổi bật nhất là phần mái tròn đặt trên khối đế vuông, thể hiện quan niệm “thiên viên địa phương”, tức trời tròn và đất vuông.

Mỗi phần của công trình mang một lớp ý nghĩa riêng:

• Phần đế vuông: Tượng trưng cho mặt đất ổn định và bốn phương.
• Phần mái tròn: Đại diện cho bầu trời và sự vận động tuần hoàn.
• Hình dáng tổng thể: Gợi liên tưởng đến chiếc đỉnh đồng cổ, loại đồ vật nghi lễ quan trọng trong văn hóa Trung Hoa.
• Mái kính trung tâm: Đưa ánh sáng tự nhiên vào sảnh nhưng vẫn hạn chế tác động trực tiếp đến hiện vật.

Không gian hiện đại của Shanghai Museum East

Shanghai Museum East nằm tại số 1952 Đại lộ Thế Kỷ, khu Phố Đông. Công trình có quy mô khoảng 113.000 m², gồm sáu tầng nổi, hai tầng hầm cùng nhiều phòng trưng bày và không gian tương tác.

Khác với vẻ trang nghiêm của cơ sở Quảng trường Nhân Dân, Đông quán mang phong cách mở và hiện đại. Mặt đứng bằng đá sáng màu kết hợp với những đường cong gợi hình sóng nước, thể hiện vị trí giao thoa giữa sông, biển và đô thị của Thượng Hải.

Không gian bên trong nổi bật với sảnh thông tầng, mái kính, hành lang rộng và hệ thống lối đi kết nối các khu trưng bày. Một số khu vực còn có sân thượng, vườn mái và không gian nghỉ, giúp du khách thư giãn trong hành trình tham quan dài.

Nằm trên trục văn hóa Đại lộ Thế Kỷ, gần Bảo tàng Khoa học và Công nghệ Thượng Hải cùng Trung tâm Nghệ thuật Đông phương, Shanghai Museum East góp phần tạo nên một quần thể văn hóa hiện đại tại Phố Đông.

Kiến trúc dẫn dắt trải nghiệm tham quan như thế nào?

Kiến trúc của hai cơ sở không chỉ tạo điểm nhấn thị giác mà còn định hướng cách du khách tiếp cận hiện vật:

• Chuyển đổi không gian: Từ sảnh rộng, nhiều ánh sáng, du khách dần bước vào các phòng trưng bày có ánh sáng dịu hơn để tập trung quan sát.
• Làm nổi bật chất liệu: Hệ thống chiếu sáng được điều chỉnh theo từng nhóm hiện vật như đồ đồng, ngọc, gốm sứ, tranh giấy hoặc lụa.
• Tạo nhịp tham quan: Hành lang, khu nghỉ và lối đi rộng giúp người xem di chuyển chậm, tránh cảm giác quá tải.
• Phân chia theo chuyên đề: Mỗi tầng hoặc khu vực tập trung vào một nhóm nghệ thuật, giúp du khách dễ xây dựng lộ trình theo sở thích.

Cơ sở Quảng trường Nhân Dân đem lại cảm giác trang nghiêm, trầm lắng, trong khi Shanghai Museum East mở rộng trải nghiệm bằng không gian thoáng và khả năng tương tác cao hơn. Do Đông quán có diện tích lớn và nhiều tuyến tham quan, bạn nên xem sơ đồ tầng trước khi bắt đầu để không bỏ lỡ các bộ sưu tập quan tâm.

Bên trong Bảo tàng Thượng Hải có gì?

Bộ sưu tập đồ đồng cổ Trung Hoa

Đồ đồng là một trong những bộ sưu tập nổi bật nhất của bảo tàng. Trong xã hội Trung Hoa cổ đại, đồ đồng không chỉ phục vụ đời sống mà còn tượng trưng cho quyền lực, nghi lễ và địa vị.

Các nhóm hiện vật tiêu biểu gồm:

• Đỉnh đồng, nổi bật như Đại Khắc Đỉnh thời Tây Chu.
• Bình, vò và đồ đựng thức ăn, rượu dùng trong nghi lễ.
• Chuông, khánh và các loại nhạc khí.
• Gương đồng, vũ khí và đồ dùng cổ.

Gốm sứ qua các triều đại

Khu gốm sứ tái hiện quá trình phát triển từ đồ gốm thời tiền sử đến những sản phẩm tinh xảo dưới các triều đại Minh – Thanh. Qua từng giai đoạn, du khách có thể nhận thấy sự thay đổi về:

• Chất liệu và cách tạo hình.
• Màu sắc và họa tiết.
• Men xanh ngọc, men trắng, men hoa lam và men nhiều màu.
• Kỹ thuật nung và trang trí.

Bộ sưu tập còn giới thiệu dấu ấn của những trung tâm sản xuất nổi tiếng như Long Tuyền, Nhữ Diêu và Cảnh Đức Trấn. Gốm sứ không chỉ là vật dụng sinh hoạt hay đồ nghi lễ mà còn từng giữ vai trò quan trọng trong giao thương giữa Trung Quốc với nhiều khu vực khác.

Thư pháp và hội họa Trung Quốc

Thư pháp Trung Hoa là nghệ thuật tạo hình bằng chữ viết, thể hiện qua cấu trúc nét chữ, tốc độ đưa bút và độ đậm nhạt của mực. Các phong cách thường gặp gồm triện thư, lệ thư, khải thư, hành thư và thảo thư.

Khu hội họa giới thiệu nhiều thể loại như tranh sơn thủy, tranh nhân vật, hoa điểu và tranh cuộn. Trong một tác phẩm, thơ, thư pháp, hội họa và con dấu thường kết hợp thành một chỉnh thể nghệ thuật.

Điêu khắc và nghệ thuật Phật giáo

Bộ sưu tập điêu khắc gồm tượng đá, gỗ, đồng, gốm và nhiều chất liệu khác ở trong bảo tàng thượng hải . Trong đó, các hình tượng Phật, Bồ Tát và nhân vật tôn giáo chiếm vị trí đáng chú ý.

Sự thay đổi về khuôn mặt, trang phục, tư thế và kỹ thuật tạo tác cho thấy quá trình giao lưu giữa Trung Hoa với Ấn Độ và Trung Á qua Con đường Tơ lụa. Ngoài ý nghĩa tín ngưỡng, các tác phẩm còn phản ánh trình độ điêu khắc và quan niệm thẩm mỹ của từng thời kỳ.

Ngọc khí, tiền cổ, con dấu và đồ thủ công

Những bộ sưu tập này giúp hoàn thiện bức tranh về nghi lễ, kinh tế và đời sống Trung Hoa cổ đại:

• Ngọc khí: Gắn với nghi lễ, địa vị và quan niệm về phẩm chất của người quân tử.
• Tiền cổ: Phản ánh quá trình phát triển thương mại và quyền lực nhà nước qua từng giai đoạn.
• Con dấu: Được sử dụng trong hành chính, định danh cá nhân và nghệ thuật thư họa.
• Đồ thủ công: Bao gồm sơn mài, đồ gỗ Minh – Thanh, trang phục và vật dụng của các dân tộc.

Triển lãm đặc biệt và hiện vật luân phiên

Bên trong Bảo tàng Thượng Hải có hai hình thức trưng bày chính:

• Trưng bày thường xuyên: Gồm các bộ sưu tập cốt lõi, chủ yếu được giới thiệu tại Shanghai Museum East.
• Triển lãm đặc biệt: Thay đổi theo từng thời điểm, có thể tập trung vào một chủ đề, giai đoạn lịch sử hoặc bộ sưu tập quốc tế.

Phân biệt Bảo tàng Thượng Hải với các bảo tàng nổi tiếng khác

Tên gọi gần nhau khiến nhiều du khách chọn nhầm địa điểm. Bảng dưới đây giúp xác định nhanh bảo tàng phù hợp với sở thích:

Kinh nghiệm tham quan Bảo tàng Thượng Hải

Bảo tàng có quy mô lớn và nhiều khu trưng bày, vì vậy bạn nên xác định trước những bộ sưu tập muốn xem. Một kế hoạch ngắn, đúng trọng tâm sẽ giúp chuyến tham quan thoải mái và dễ tiếp nhận hơn.

• Xem sơ đồ và chọn khu ưu tiên: Lần đầu tham quan, bạn nên chọn khoảng 2–3 bộ sưu tập nổi bật như đồ đồng, gốm sứ, thư pháp hoặc hội họa. Có thể đi theo trình tự niên đại để dễ theo dõi sự phát triển của nghệ thuật Trung Hoa.
• Kiểm tra thông tin trước ngày đi: Xem website hoặc kênh chính thức của Shanghai Museum để xác nhận cơ sở, giờ mở cửa, ngày nghỉ, phòng đang hoạt động, yêu cầu đặt trước và vé triển lãm đặc biệt. Nếu có mã đặt chỗ, nên chụp màn hình để sử dụng khi mạng không ổn định.
• Chọn thời gian phù hợp: Nên đến vào đầu giờ mở cửa để chủ động qua khu kiểm tra và lựa chọn lộ trình. Cuối tuần hoặc ngày lễ thường đông hơn, vì vậy cần dự trù thời gian xếp hàng, gửi đồ và di chuyển giữa các tầng.
• Phân bổ thời lượng hợp lý: Một buổi phù hợp để xem các khu nổi bật. Nếu đặc biệt yêu thích đồ đồng, gốm sứ hoặc thư họa, bạn nên dành thêm thời gian. Gia đình có trẻ nhỏ chỉ nên chọn một vài phòng và xen kẽ các điểm nghỉ.
• Tuân thủ quy định chụp ảnh: Quan sát biển hướng dẫn tại từng phòng, không sử dụng đèn flash hoặc thiết bị gây cản trở lối đi. Một số hiện vật nhạy sáng và triển lãm đặc biệt có thể không cho phép chụp ảnh.
• Mang hành lý gọn nhẹ: Túi nhỏ giúp việc kiểm tra và di chuyển thuận tiện hơn. Nếu mang vali hoặc hành lý lớn, bạn nên kiểm tra trước quy định và khu vực gửi đồ. Không chạm vào hiện vật hoặc tì người lên tủ kính.

Lời kết

Bảo tàng Thượng Hải đưa du khách bước vào hành trình khám phá nghệ thuật Trung Hoa qua kiến trúc biểu tượng và hệ thống cổ vật phong phú. Việc chọn đúng cơ sở, kiểm tra triển lãm và chuẩn bị lộ trình sẽ giúp chuyến tham quan thuận tiện hơn. Nếu muốn kết hợp Shanghai Museum với các điểm nổi bật khác của thành phố, bạn có thể liên hệ Đại Lộ Travel để được tư vấn hành trình Thượng Hải phù hợp.