Bảo tàng Nghệ thuật Thượng Hải (China Art Museum) là điểm đến văn hóa nổi bật tại Phố Đông, nằm trong công trình China Pavilion của World Expo 2010. Không chỉ gây ấn tượng với kiến trúc “Vương miện Phương Đông”, bảo tàng còn giới thiệu mỹ thuật Trung Quốc hiện đại, nghệ thuật Hải phái và phiên bản đa phương tiện của Thanh Minh Thượng Hà Đồ. Cùng Đại Lộ Travel khám phá những giá trị đặc sắc và kinh nghiệm tham quan địa điểm này.
Tổng quan về Bảo tàng Nghệ thuật Thượng Hải
Bảo tàng Nghệ thuật Thượng Hải có tên chính thức là China Art Museum, Shanghai, tên tiếng Trung 中华艺术宫（上海美术馆）. Bảo tàng nằm tại số 205 đường Shangnan, khu Phố Đông, trong tòa China Pavilion của World Expo 2010, gần khu công viên Expo cũ bên sông Hoàng Phố.
Tiền thân của nơi đây là Shanghai Art Museum, được thành lập năm 1956. Ngày 1/10/2012, bảo tàng chính thức chuyển đến China Pavilion và mở cửa trong một không gian có tổng diện tích xây dựng khoảng 166.800 m². Quy mô lớn cùng hệ thống phòng trưng bày phân bố trên nhiều tầng giúp nơi đây trở thành một thiết chế văn hóa đáng chú ý của Thượng Hải.
Khác với bảo tàng lịch sử tổng hợp, China Art Museum tập trung vào ba nhiệm vụ chính:
- Trưng bày: Giới thiệu hội họa, điêu khắc, thư pháp và nghệ thuật thị giác Trung Quốc hiện đại, đương đại.
- Bảo tồn và nghiên cứu: Ghi lại quá trình phát triển của mỹ thuật Trung Quốc từ cuối thời Thanh đến ngày nay.
- Giáo dục nghệ thuật: Tổ chức triển lãm chuyên đề và các hoạt động giúp công chúng tiếp cận mỹ thuật gần gũi hơn.
Lịch sử hình thành Bảo tàng Nghệ thuật Thượng Hải
Lịch sử Bảo tàng Nghệ thuật Thượng Hải bắt đầu từ năm 1956 và trải qua nhiều lần đổi tên, mở rộng trước khi chuyển đến Phố Đông. Những dấu mốc chính gồm:
💫 Chùa thầy
💫 Chi phí du lịch Thổ Nhĩ Kỳ: Cách dự trù ngân sách theo từng khoản
💫 Có Nên Đi Du Lịch Dubai Không? 7 Tiêu Chí Giúp Bạn Quyết Định
- Năm 1956: Shanghai Art Exhibition Hall mở cửa tại đường Nam Kinh Tây, trở thành một trong những không gian triển lãm mỹ thuật chuyên nghiệp ra đời sớm tại Trung Quốc.
- Năm 1986: Công trình được xây dựng lại và đổi tên thành Shanghai Art Museum, mở rộng chức năng sang sưu tầm, nghiên cứu, trưng bày và giáo dục nghệ thuật.
- Năm 2000: Bảo tàng chuyển đến tòa nhà Shanghai Race Club cũ, gần Quảng trường Nhân Dân. Đây cũng là giai đoạn bảo tàng gắn liền với Shanghai Biennale và nhiều hoạt động nghệ thuật đương đại.
- Năm 2012: Sau World Expo 2010, China Pavilion được cải tạo thành trụ sở mới. Ngày 1/10/2012, bảo tàng chính thức mở cửa tại số 205 đường Shangnan với tên China Art Museum, Shanghai.
Việc chuyển đến China Pavilion giúp không gian trưng bày được mở rộng đáng kể. Từ một gian triển lãm quốc gia, công trình “Vương miện Phương Đông” trở thành nơi giới thiệu mỹ thuật Trung Quốc cận hiện đại, nghệ thuật Hải phái và ký ức văn hóa của Thượng Hải.
Kiến trúc “Oriental Crown” có gì đặc biệt?
Tên gọi “Oriental Crown”, hay “Vương miện Phương Đông”, xuất phát từ hình khối vươn rộng dần lên phía trên của công trình. Các lớp kết cấu xếp chồng gợi liên tưởng đến đấu củng, hệ dầm đỡ đặc trưng trong kiến trúc gỗ cổ Trung Hoa. Nhìn từ xa, toàn bộ tòa nhà còn giống một chiếc đỉnh đồng lớn được cách điệu theo tinh thần hiện đại.
Bốn cụm trụ nâng đỡ phần mái mở rộng tạo cảm giác công trình vừa đồ sộ vừa có nhịp điệu. Sắc đỏ bao phủ mặt ngoài không chỉ giúp bảo tàng nổi bật giữa quảng trường Expo mà còn tạo chiều sâu thị giác khi ánh sáng thay đổi trong ngày.
Để cảm nhận rõ kiến trúc, bạn nên quan sát theo ba khoảng cách:
- Từ quảng trường Expo: Nhìn trọn hình khối, tính đối xứng và sự tương phản giữa công trình đỏ với không gian rộng xung quanh.
- Từ chân tòa nhà: Quan sát các lớp kết cấu vươn ra, hệ trụ và cảm giác về tỷ lệ của công trình.
- Khi bước vào bên trong: Cảm nhận sự chuyển tiếp từ quảng trường mở sang các sảnh và phòng trưng bày có nhịp độ chậm hơn.
Kiến trúc ở đây không chỉ là phông nền chụp ảnh. Nó thể hiện cách các mô-típ truyền thống được diễn giải bằng vật liệu và kỹ thuật xây dựng hiện đại, đúng với tinh thần giao thoa xuyên suốt của Thượng Hải.
Không gian trưng bày bên trong bảo tàng
Mỹ thuật Trung Quốc hiện đại và đương đại
Các phòng trưng bày giới thiệu nhiều loại hình như tranh mực, sơn dầu, tranh in, điêu khắc và nghệ thuật thị giác. Tác phẩm thường được sắp xếp theo dòng phát triển của mỹ thuật Trung Quốc:
- Cuối thời Thanh: Nghệ thuật truyền thống bắt đầu tiếp xúc với kỹ thuật phương Tây.
- Thời kỳ Dân quốc: Xuất hiện nhiều tư tưởng cải cách và cách thể hiện mới.
- Sau năm 1949: Chủ nghĩa hiện thực cùng các đề tài về xã hội, lao động và xây dựng đất nước được chú trọng.
- Thời kỳ cải cách, mở cửa: Chất liệu và ngôn ngữ nghệ thuật trở nên đa dạng, đề cao hơn bản sắc cá nhân và đời sống đô thị.
Cách trưng bày này giúp người xem nhận ra mỹ thuật luôn thay đổi cùng xã hội. Du khách không am hiểu chuyên môn vẫn có thể theo dõi bằng cách quan sát sự khác nhau về chất liệu, màu sắc, bố cục và đề tài giữa từng thời kỳ.
Nghệ thuật Hải phái và câu chuyện về Thượng Hải
Nghệ thuật Hải phái (Haipai) hình thành tại Thượng Hải từ cuối thế kỷ XIX. Đây không phải trường phái có quy tắc cố định mà thể hiện tinh thần cởi mở, linh hoạt và sự giao thoa giữa nghệ thuật Trung Hoa với ảnh hưởng văn hóa phương Tây.
Các nghệ sĩ Hải phái tiếp nhận kỹ thuật sơn dầu, bố cục và màu sắc mới nhưng vẫn duy trì tinh thần bút mực Á Đông. Tác phẩm thường phản ánh:
- Kiến trúc thạch khố môn và những khu dân cư cũ;
- Bến cảng, phố xá và hoạt động thương mại;
- Ttrang phục, con người và nhịp sống thị dân;
- Quá trình Thượng Hải chuyển mình thành đô thị quốc tế.
Không gian dành cho nghệ sĩ và triển lãm chuyên đề
Bảo tàng có những phòng giới thiệu chuyên sâu về các nghệ sĩ có đóng góp cho mỹ thuật Trung Quốc cận hiện đại và hiện đại. Thay vì chỉ xem từng tác phẩm riêng lẻ, du khách có thể tìm hiểu rõ hơn phong cách, quá trình sáng tác và dấu ấn của từng nghệ sĩ.
Bên cạnh đó, China Art Museum thường tổ chức các triển lãm luân phiên về lịch sử văn hóa, trường phái nghệ thuật, sáng tạo đương đại và giao lưu quốc tế. Nội dung thay đổi tạo lý do để người yêu nghệ thuật quay lại và khám phá những góc nhìn mới.
Thanh Minh Thượng Hà Đồ và những điểm nhấn nghệ thuật đáng chú ý
Thanh Minh Thượng Hà Đồ (Qingming Shanghe Tu) là bức tranh cuộn nổi tiếng do họa sĩ Trương Trạch Đoan sáng tác vào thời Bắc Tống. Tác phẩm tái hiện đời sống tại kinh đô Biện Kinh, nay là Khai Phong, qua ba khu vực chính: vùng ngoại ô, sông Biện và khu phố thị.
Hàng trăm nhân vật, thuyền bè, xe cộ, cửa hàng và công trình kiến trúc tạo nên bức tranh toàn cảnh về xã hội Trung Quốc thế kỷ XII. Vì vậy, tác phẩm thường được xem như một nguồn tư liệu trực quan về kinh tế, kiến trúc và sinh hoạt đô thị thời Bắc Tống.
Tại China Art Museum, du khách từng được trải nghiệm phiên bản đa phương tiện được xây dựng cho World Expo 2010:
- Bản gốc: Tranh cuộn trên lụa, hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Cố Cung ở Bắc Kinh và hiếm khi trưng bày công khai.
- Phiên bản tại bảo tàng: Tác phẩm số hóa chuyển động, không phải nguyên tác hay bản sao vật lý.
- Cách trình chiếu: Hình ảnh được phóng lớn trên màn hình dài khoảng 128 m, kết hợp nhân vật chuyển động, thuyền bè, âm thanh và hiệu ứng ngày – đêm.
Cách tái hiện này giúp người xem quan sát rõ nhịp sống, kiến trúc và hoạt động thương mại của đô thị cổ, tạo cảm giác gần gũi hơn so với việc xem một bức tranh tĩnh.
Những trải nghiệm nổi bật tại Bảo tàng Nghệ thuật Thượng Hải
Chiêm ngưỡng nghệ thuật theo từng chủ đề
Bảo tàng có nhiều tầng và phòng trưng bày, vì vậy bạn nên xem sơ đồ rồi chọn hai hoặc ba chủ đề yêu thích:
- Mỹ thuật cận hiện đại và Hải phái: Phù hợp với người muốn tìm hiểu sự phát triển của nghệ thuật Trung Quốc và câu chuyện đô thị Thượng Hải.
- Triển lãm trực quan: Các khu kể chuyện thành phố, nghệ thuật đa phương tiện hoặc triển lãm chuyên đề thường dễ tiếp cận với người không chuyên.
- Không gian dành cho nghệ sĩ: Giúp người xem tìm hiểu sâu hơn về phong cách và hành trình sáng tác của từng tác giả.
Khi xem tác phẩm, hãy chú ý đến chất liệu, bối cảnh lịch sử và câu chuyện phía sau. Cách tham quan theo chủ đề giúp bạn tránh mệt mỏi và ghi nhớ rõ hơn so với việc đi lướt qua nhiều phòng.
Khám phá kiến trúc từ bên ngoài vào bên trong
Trước khi vào bảo tàng, bạn nên dành vài phút quan sát toàn cảnh từ quảng trường Expo. Từ đây có thể nhìn rõ sắc đỏ “China Red”, hình khối mở rộng về phía trên và các lớp kết cấu lấy cảm hứng từ kiến trúc dougong truyền thống.
Khi bước vào bên trong, không gian chuyển dần từ quảng trường rộng lớn sang các phòng trưng bày có ánh sáng và tầm nhìn được tổ chức chặt chẽ hơn. Sự tương phản này giúp du khách hiểu vì sao “Oriental Crown” vừa là dấu tích của World Expo 2010, vừa trở thành biểu tượng văn hóa của Phố Đông.
Chụp ảnh tại công trình biểu tượng của Phố Đông
Bảo tàng có nhiều góc chụp nổi bật, đặc biệt tại khu vực bên ngoài:
- Chụp từ xa để lấy trọn hình dáng “Vương miện Phương Đông”.
- Chụp góc thấp gần chân trụ để làm nổi bật các lớp kiến trúc.
- Kết hợp tòa nhà với quảng trường Expo và cảnh quan Phố Đông để tạo chiều sâu.
- Ưu tiên buổi sáng hoặc chiều muộn khi ánh sáng dịu hơn.
Quy định quay phim, chụp ảnh có thể khác nhau giữa từng phòng triển lãm. Du khách nên quan sát biển hướng dẫn, không dùng đèn flash khi bị hạn chế và tránh ảnh hưởng đến người đang thưởng lãm.
Bảo tàng Nghệ thuật Thượng Hải có đáng tham quan không?
Bảo tàng đáng cân nhắc nếu bạn yêu mỹ thuật, kiến trúc hoặc muốn khám phá một khía cạnh văn hóa sâu hơn của Thượng Hải. Ngược lại, du khách chỉ có thời gian rất ngắn và không quan tâm đến nghệ thuật có thể ưu tiên các điểm phù hợp hơn với lịch trình.
| Nên tham quan nếu | Có thể cân nhắc bỏ qua nếu |
| Yêu mỹ thuật và kiến trúc | Chỉ có rất ít thời gian tại Thượng Hải |
| Muốn hiểu văn hóa và ký ức đô thị Thượng Hải | Không hứng thú với không gian nghệ thuật |
| Muốn khám phá dấu tích World Expo 2010 | Triển lãm đang mở không phù hợp sở thích |
| Cần một điểm tham quan trong nhà | Vị trí không thuận với tuyến đi trong ngày |
Với tuyến chọn lọc, khoảng 2–3 giờ thường đủ để xem kiến trúc và một vài chủ đề chính; nếu muốn đọc kỹ hoặc xem triển lãm chuyên đề, bạn có thể dành nửa ngày.
Kinh nghiệm tham quan Bảo tàng Nghệ thuật Thượng Hải
Một kế hoạch ngắn nhưng có ưu tiên sẽ giúp bạn hiểu sâu hơn và tránh mất sức trong không gian lớn.
- Tra cứu đúng địa điểm: Tìm “China Art Museum” tại số 205 Shangnan Road, Pudong; không nhầm với Shanghai Museum hoặc Museum of Art Pudong.
- Kiểm tra trước ngày đi: Xem giờ mở cửa, ngày nghỉ, yêu cầu đặt chỗ, giấy tờ tùy thân, lịch triển lãm và điều kiện vé trên kênh chính thức.
- Ưu tiên metro: Ga China Art Museum trên tuyến số 8 nằm gần khu bảo tàng; hãy kiểm tra lối ra phù hợp trên ứng dụng bản đồ tại thời điểm di chuyển.
- Chọn tuyến tham quan: Xem kiến trúc bên ngoài, chọn một khu mỹ thuật chính rồi thêm một triển lãm chuyên đề nếu còn thời gian.
- Chuẩn bị cho việc đi bộ: Mang giày thoải mái và hành lý gọn; tuân thủ kiểm tra an ninh cùng quy định về đồ ăn, nước uống và vật dụng chụp ảnh đang áp dụng.
- Tôn trọng không gian triển lãm: Không chạm vào tác phẩm, giữ âm lượng vừa phải và chỉ quay phim, chụp ảnh tại khu vực được phép.
Lời kết
Bảo tàng Nghệ thuật Thượng Hải mang đến hành trình kết hợp giữa mỹ thuật Trung Quốc, kiến trúc World Expo 2010 và câu chuyện đô thị Phố Đông. Việc chọn trước khu trưng bày và kiểm tra lịch triển lãm sẽ giúp bạn tham quan hiệu quả hơn. Nếu muốn kết nối China Art Museum với các điểm nổi bật khác tại Thượng Hải, bạn có thể tham khảo hành trình phù hợp cùng Đại Lộ Travel.
