Tiểu khu Trọng Con là di tích lịch sử cách mạng gắn với vùng Bằng Hành và phong trào cách mạng Hà Giang năm 1945. Từ mỏm đá Thác Vệ, nhà truyền thống đến hệ thống bia tưởng niệm, nơi đây lưu giữ nhiều dấu mốc quan trọng của thời kỳ tiền khởi nghĩa. Cùng Đại Lộ Travel tìm hiểu lịch sử, dấu tích và kinh nghiệm tham quan địa chỉ đỏ này.
Tiểu khu Trọng Con ở đâu và có ý nghĩa gì?
Tiểu khu Trọng Con, còn gọi là Tiểu khu Lý Tự Trọng, là di tích lịch sử cách mạng cấp quốc gia tại khu vực thôn Thác, xã Bằng Hành, huyện Bắc Quang, tỉnh Hà Giang theo địa danh trong các tư liệu. Di tích được đặt theo tên anh hùng Lý Tự Trọng và được xem là cái nôi của phong trào cách mạng Hà Giang năm 1945.
Thông tin tổng quan:
- Tên di tích: Di tích lịch sử cách mạng Tiểu khu Trọng Con.
- Tên gọi khác: Tiểu khu Lý Tự Trọng, Trọng Con.
- Vị trí: Gần cầu Thác Vệ, bên tả ngạn sông Lô và Quốc lộ 279, cách trung tâm huyện Bắc Quang khoảng 30 km theo tài liệu tham khảo.
- Không gian lịch sử: Thuộc tổng Bằng Hành cũ, liên quan đến các địa bàn Bằng Hành, Kim Ngọc, Vô Điếm, Liên Hiệp và Hữu Sản.
- Ngày thành lập: 14/6/1945.
- Dấu mốc nổi bật: Cuộc mít tinh tại chân cầu Thác Vệ ngày 24/6/1945.
- Xếp hạng: Di tích lịch sử cách mạng cấp quốc gia từ năm 1996.
- Dấu tích tiêu biểu: Mỏm đá Thác Vệ, nhà truyền thống và hệ thống bia tưởng niệm.
Tiểu khu Trọng Con được gọi là “địa chỉ đỏ” vì:
- Ghi dấu sự hình thành một trong những cơ sở cách mạng sớm tại Hà Giang.
- Gắn với quá trình xây dựng lực lượng và chính quyền cách mạng năm 1945.
- Thể hiện tinh thần đoàn kết của đồng bào các dân tộc Tày, Dao và cộng đồng địa phương.
- Là nơi tưởng niệm, dâng hương và giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.
- Lưu giữ những dấu tích quan trọng như mỏm đá Thác Vệ, nhà truyền thống và bia di tích.
Những dấu mốc lịch sử của Tiểu khu Trọng Con
| Thời gian | Dấu mốc lịch sử | Ý nghĩa |
| Khoảng năm 1939 | Phạm Trung Ngũ đến tổng Bằng Hành tuyên truyền, vận động quần chúng và gây dựng cơ sở cách mạng | Đặt nền móng ban đầu cho phong trào cách mạng tại địa phương |
| 1/6/1945 | Đội vũ trang tuyên truyền gồm 54 chiến sĩ do Lê Quảng Ba và Bế Triều chỉ huy tiến từ Cao Bằng về Bằng Hành | Củng cố lực lượng, tổ chức đội tự vệ và các đoàn thể cứu quốc |
| 14/6/1945 | Nhân dân các xã bầu Ủy ban Hành chính, thành lập đội tự vệ và hình thành Tiểu khu Trọng Con | Đánh dấu sự ra đời của khu căn cứ cách mạng có tổ chức |
| 24/6/1945 | Diễn ra cuộc mít tinh tại Thác Vệ, xóa bỏ bộ máy phong kiến và thành lập chính quyền cách mạng | Chuyển từ xây dựng cơ sở bí mật sang xác lập chính quyền công khai |
| Năm 1996 | Tiểu khu Trọng Con được ghi nhận xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia | Khẳng định giá trị lịch sử và tạo cơ sở cho hoạt động bảo tồn, giáo dục truyền thống |
Những dấu tích và tư liệu còn sót lại của Tiểu khu Trọng Con
Dấu tích còn sót lại chính
Các dấu tích tự nhiên và công trình tưởng niệm giúp tái hiện không gian hoạt động cách mạng tại Bằng Hành:
💫 Khu du lịch Cầu Kính Rồng Mây Sapa: Kinh nghiệm tham quan từ A-Z
💫 Sheikh Zayed Grand Mosque – Ngọc Trai Trắng Lộng Lẫy Giữa Sa Mạc
💫 Ruộng bậc thang Hoàng Su Phì – di sản sống của đồng bào vùng cao
| Dấu tích, công trình | Đặc điểm và giá trị lịch sử |
| Mỏm đá Thác Vệ | Nằm gần chân cầu Thác Vệ, bên sông Lô; gắn với hoạt động của lực lượng cách mạng và cuộc mít tinh ngày 24/6/1945 |
| Nền nhà cũ của bà Nguyễn Thị Xu | Được một số tài liệu xác định tại khu vực mỏm đá; gắn với người từng che chở, giúp đỡ cán bộ cách mạng |
| Nhà truyền thống | Nằm trên đồi, hướng về cầu Thác Vệ; phục vụ tưởng niệm, trưng bày hình ảnh, hiện vật và giáo dục lịch sử |
| Nhà bia lớn | Tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ của những địa phương từng thuộc khu căn cứ |
| Nhà bia nhỏ | Giới thiệu sự kiện lịch sử và ghi danh các gia đình có công với cách mạng |
| Bia di tích ven Quốc lộ 279 | Mốc nhận diện khu di tích tại thôn Thác, hỗ trợ người tham quan xác định lối vào |
Tư liệu lịch sử được lưu giữ
Tư liệu về Tiểu khu Trọng Con hiện được lưu truyền qua nhiều nhóm nguồn:
- Tư liệu lịch sử địa phương: Lịch sử Đảng bộ tỉnh Hà Giang, lịch sử Đảng bộ huyện Bắc Quang và tài liệu tuyên giáo.
- Hệ thống bia và nhà truyền thống: Cung cấp thông tin về sự kiện, nhân vật, liệt sĩ và các gia đình có công.
- Lời kể nhân chứng: Gồm ký ức của một số lão thành như cụ Mai Xuân, Ma Văn Chấn và Ma Văn Tâm.
- Nguồn báo chí: Các bài viết của Báo Hà Giang, Báo Tuyên Quang, Thông tấn xã Việt Nam và cơ quan truyền thông địa phương.
- Tư liệu số hóa: Hình ảnh, nội dung thuyết minh hoặc dữ liệu điện tử được xây dựng nhằm hỗ trợ tìm hiểu di tích.
Các nguồn trên tương đối thống nhất về những mốc chính: Phạm Trung Ngũ gây dựng cơ sở khoảng năm 1939; đội vũ trang tuyên truyền gồm 54 chiến sĩ đến Bằng Hành ngày 1/6/1945; Tiểu khu Trọng Con hình thành ngày 14/6/1945 và cuộc mít tinh tại Thác Vệ diễn ra ngày 24/6/1945.
Cách đi và thông tin cần kiểm tra trước khi tham quan
Xác định điểm đến và đường đi theo nơi xuất phát
Quốc lộ 279 là trục đường chính để tiếp cận khu vực Bằng Hành và Thác Vệ. Theo các tài liệu tham khảo, khu di tích cách trung tâm Bắc Quang khoảng 27–30 km; khoảng cách thực tế có thể thay đổi tùy điểm xuất phát và lộ trình.
Khi tra cứu bản đồ, nên tìm đồng thời:
- “Di tích Tiểu khu Trọng Con”.
- “Cầu Thác Vệ, Bằng Hành”.
- “Thôn Thác, Bằng Hành”.
- Bia di tích ven Quốc lộ 279.
Giờ đón khách, vé và nhu cầu thuyết minh
Thông tin công khai về giờ mở cửa, giá vé, hướng dẫn viên và thủ tục đăng ký tham quan hiện chưa đồng nhất. Không nên mặc định di tích miễn phí chỉ vì chưa tìm thấy bảng giá.
Trước khi đi, đặc biệt với đoàn đông, đoàn học sinh hoặc đoàn dâng hương, cần xác nhận các nội dung sau:
| Hạng mục | Thông tin cần kiểm tra |
| Địa chỉ hiện hành | Tên thôn, xã và đơn vị hành chính đang quản lý khu di tích |
| Giờ tiếp đón | Giờ mở cửa khuôn viên và nhà truyền thống |
| Vé tham quan | Có thu vé hoặc khoản phí phục vụ nào hay không |
| Đầu mối liên hệ | UBND xã Bằng Hành hoặc đơn vị trực tiếp quản lý di tích |
| Lối vào | Tuyến rẽ từ Quốc lộ 279 và biển chỉ dẫn đang sử dụng |
| Điểm đỗ xe | Vị trí đỗ, quay đầu và loại phương tiện có thể tiếp cận |
| Nhà vệ sinh | Vị trí, thời gian mở và khả năng sử dụng |
| Thuyết minh | Có người phụ trách hay cần đăng ký trước |
| Dâng hương | Quy trình đăng ký, lễ vật và thời gian phù hợp |
| Khả năng tiếp cận | Độ dốc, bậc thang và mức độ phù hợp với người hạn chế vận động |
Chuẩn bị theo từng nhóm khách
- Khách lẻ và gia đình: Tải bản đồ ngoại tuyến, mang nước uống, giày chống trượt và kiểm tra dự báo thời tiết. Trẻ nhỏ cần có người lớn theo sát, đặc biệt tại khu vực bờ sông và mỏm đá.
- Đoàn học sinh: Chuẩn bị danh sách thành viên, người phụ trách, nội dung sinh hoạt và phương án quản lý học sinh tại khu vực gần sông.
- Đoàn dâng hương: Thống nhất trước thời gian, nghi thức, lễ vật và nhu cầu sử dụng nhà truyền thống.
- Người lớn tuổi: Hạn chế lịch trình quá gấp, bố trí thời gian nghỉ và người hỗ trợ tại đoạn dốc hoặc bậc.
- Người khuyết tật hoặc hạn chế vận động: Cần kiểm tra thực tế lối đi, bậc thang và khả năng sử dụng xe lăn trước chuyến đi.
Khuyến nghị khi tham quan
- Mặc trang phục lịch sự, kín đáo, đặc biệt khi dâng hương.
- Giữ trật tự và tôn trọng không gian tưởng niệm.
- Không viết, vẽ, chạm hoặc trèo lên bia, hiện vật và mỏm đá lịch sử.
- Không tự ý di chuyển đồ trưng bày hoặc vào khu vực chưa mở cửa.
- Không xả rác; giữ gìn cảnh quan ven sông và khuôn viên di tích.
- Tuân thủ nội quy và hướng dẫn của đơn vị quản lý tại chỗ.
Lời kết
Tiểu khu Trọng Con không chỉ lưu dấu quá trình hình thành chính quyền cách mạng tại Hà Giang mà còn là điểm về nguồn giàu giá trị giáo dục. Trước khi tham quan Thác Vệ và khu di tích Bằng Hành, du khách nên kiểm tra lại địa chỉ, đường đi và khả năng tiếp đón. Bạn có thể liên hệ Đại Lộ Travel để được tư vấn kết hợp điểm đến vào hành trình Hà Giang phù hợp.
